Manueel coderen is de uitzondering en niet de regel binnen Visma. De rol van ontwikkelaars verandert, maar aan het einde van de rit blijven ze verantwoordelijk voor de code.
Softwareontwikkeling staat in 2026 op een cruciaal keerpunt. Over geautomatiseerd coderen bestaan evenveel opinies als dat er tools voor zijn. De Noorse softwaregroep Visma heeft voor zichzelf een duidelijke keuze gemaakt: “De tijd van manueel coderen is voorbij”, zegt Diana Viorica Bara, Product Development Director bij Visma.
Bara werkt al vijfentwintig jaar in softwareontwikkeling en kwam achttien jaar geleden bij Visma terecht. Sinds februari 2025 heeft ze een leidende rol binnen productontwikkeling. Vanuit die rol ondersteunt ze bedrijven in hun AI-transformatie.
Meer dan assisteren
Visma heeft het roer niet zomaar omgegooid. “De uitrol begon met praktische toepassingen waar de waarde en de impact duidelijk waren, zoals codeassistentie, documentatie, prototypering en testing. Van daaruit breidt dit uit naar andere lagen”, zegt Bara.
De eerste fase van AI in softwareontwikkeling draaide vooral rond assistentie. Bara: “Ontwikkelaars duwen op een knop en code verschijnt. Daarna volgde een fase van supervisie, waarin mens en AI nauwer samenwerken aan dezelfde taak.”
De meerwaarde ligt voor Bara in de volgende fasen: delegatie en orkestratie. “AI-agenten kunnen meer dan één afgebakende taak, maar een volledige workflow behandelen. Veel stappen van de cyclus kunnen nu al worden overgenomen door AI. De menselijke ontwikkelaar blijft wel verantwoordelijk voor de context en de uitkomst.”
Gedeelde strategie met lokale autonomie
Visma heeft intern dan ook de omslag gemaakt: manueel coderen moet de uitzondering, en niet langer meer de regel zijn. De duidelijkste opbrengsten ziet Bara in snelheid en productiviteit. “Ontwikkelaars hoeven geen werk meer te doen dat traag, repetitief en duur is. De impact van AI is significant als het op het juiste werk wordt toegepast.”
Bara geeft een voorbeeld uit de eigen keuken. “Met AI zijn we erin geslaagd een complex payrollsysteem te moderniseren in 6 weken met een team van 3 personen, waarvan we schatten dat die anders vijf jaar zou hebben geduurd. In sommige gevallen kunnen we het menselijk werk al met 90 procent verminderen. Dit laat ons ook toe om sneller verbeteringen en AI-functionaliteit uit te rollen voor klanten. Systems of record evolueren naar systems of action: software hoeft niet meer te wachten tot je klikt.”
De Visma-groep telt meer dan 180 bedrijven met eigen software, klanten en IT-omgevingen. Het doel is niet om te veranderen wie die Visma bedrijven zijn, maar om hen te helpen hun volledige potentieel te benutten. “Er is een gedeelde strategie, maar met lokale autonomie voor onze bedrijven. Ze mogen zelf testen wat voor hun het beste werkt. Niet ieder product zal dezelfde graad van agentic AI bevatten. Het doel is niet om gewoon wat AI toe te voegen aan software, maar om het hele proces te veranderen”.
Software hoeft niet meer te wachten tot je klikt.
Diana Viorica Bara, Product Development Director Visma
Bouwvakker wordt architect
De hogere automatiseringsgraad betekent niet Visma zijn softwareontwikkelaars met vervroegd pensioen stuurt. Maar hun rol verandert wel van bouwvakker die het grove werk uitvoert naar architect die de plannen uittekent en overziet. “Mensen blijven nodig om het werk te orkestreren, code te valideren en guardrails te plaatsen. Het gaan niet alleen om code genereren, maar ook de context te begrijpen. De ontwikkelaar wordt een architect van resultaten”, zegt Bara.
Aan het einde van de rit blijft de verantwoordelijkheid bij mensen liggen. Dat is volgens Bara cruciaal om de beveiliging van code te garanderen. “AI biedt opportuniteiten zolang de juiste guardrails er zijn. Je mag AI-code niet blind vertrouwen. Zonder guardrails versnelt het net fouten. Adoptie draait niet alleen om snelheid, maar ook om begrijpen waar het waarde biedt en wat de risico’s zijn.”
“Bij Visma nemen we dit heel serieus, omdat we bedrijfskritische software ontwikkelen. Validatie staat niet los van het ontwikkelingsproces. De verantwoordelijkheid voor software ligt bij de teams. De rol van ontwikkelaars schuift dan wel op richting architectuur, maar ze moeten wel dicht bij de code blijven”, verduidelijkt Bara.
Met die veranderende patronen zullen jonge ontwikkelaars moeten leren omgaan. Juniors deden vroeger vooral ervaring op met manueel coderen, maar zullen zich nu geautomatiseerd coderen eigen moeten maken. “De rol van programmeur wordt breder en strategischer. Productgericht denken en de noden van klanten begrijpen worden de nieuwe standaard. Het gaat er niet om of je AI-gebruikt, maar hoe je ermee omgaat in AI-native workflows. Dat zullen junior ontwikkelaars van in het begin moeten leren. De basis blijft belangrijk, maar orkestratie wordt steeds meer een kernvaardigheid.”
Manueel coderen is verleden tijd
Visma maakt van handmatig programmeren geleidelijk de uitzondering. Die evolutie betekent niet dat softwareontwikkeling volledig autonoom verloopt. AI-agenten kunnen steeds meer taken en werkstromen uitvoeren, maar mensen moeten de context leveren, grenzen bepalen en eindverantwoordelijkheid nemen. Vooral bij bedrijfssoftware met kritieke processen blijft die controle noodzakelijk.
Bara vat de verandering helder samen: “Het tijdperk van handmatige code loopt ten einde en een nieuwe fase van orkestratie breekt aan.” Voor Visma is dat geen verhaal over één tool of een kortstondige golf. Het gaat om ontwikkelingsteams anders te laten werken, producten meer werkstromen te laten orkestreren en acties te laten uitvoeren en kennis sneller te delen.