De meest complexe in Europa ontwikkelde processor treedt eindelijk in actie. SiPearl heeft de Rhea1-chip die bij TSMC van de band rolt, voor het eerst ingeschakeld voor validering. De mijlpaal is belangrijk, maar wordt pas laat bereikt.
De Rhea1-processor van SiPearl functioneert voorlopig naar behoren. Het bedrijf laat weten dat de fysieke CPU eindelijk actief gebruikt en getest wordt: een belangrijke mijlpaal richting de geplande algemene beschikbaarheid eind 2026. Op dit moment gedraagt de processor zich helemaal zoals verwacht. De chip is ontwikkeld in Europa en is het meest complexe exemplaar dat de EU tot nu toe heeft gebouwd: dat is zowel goed als slecht nieuws.
Onder Europese impuls
Een kleine opfrisser: het Franse SiPearl ontwikkelt zelf een efficiënte CPU op maat van HPC-workloads in het kader van het European Processor Initiative (EPI). Het EPI moet de Europese afhankelijkheid van buitenlandse microchips terugdringen. De Europese Unie wil dat Europese bedrijven zelf chips ontwikkelen die naast exemplaren van Intel, AMD en Qualcomm kunnen staan.
Het initiatief loopt al sinds 2018. In 2021 werd de eerste fase afgerond en kwam Rhea uit de bus. Sinds dan kreeg het Franse SiPearl de opdracht om de Rhea1-processor af te werken en te laten bouwen. Dat moest oorspronkelijk lukken tegen 2023, maar die deadline werd grandioos gemist. Ook een tweede late deadline bleek onhaalbaar: samples van de chip zouden na een herziening van de planning in 2025 verschijnen. Toch rollen de allereerste echte chips nu pas van de band.
Ouder Neoverse-design
De meest complexe chip afkomstig vanuit de EU, is zo meteen ietwat verouderd. Rhea1 bevat 80 Neoverse V1-kernen. ARM introduceerde Neoverse V2 in 2022 en in 2024 onthulde het bedrijf Neoverse V3. De Graviton5-processors, ontwikkeld door AWS, zijn bijvoorbeeld gebouwd op Neoverse V3 en zijn in productie beschikbaar bij de hyperscaler. Door de flinke vertraging van het hele project is Rhea1 vandaag niet meteen de meest moderne chip van zijn soort.
Dat Rhea1 nu voor het eerst fysiek in gebruik wordt genomen, is desalniettemin een belangrijke stap. De meest complexe chip van de EU is misschien niet ’s werelds meest complexe chip, maar de HPC-processor is een stap in de goede richting voor meer Europese onafhankelijkheid.
Klaar voor Jupiter
Ondanks de grote vertraging is Rhea1 bovendien geen maat voor niets. Nog dit jaar moeten er voldoende chips van de band rollen om de Jupiter-computer uit te rusten. Jupiter is gebouwd als onderdeel van het EuroHPC-plan, dat eveneens instaat voor soevereiniteit maar dan wat algemene HPC-infrastructuur betreft. Deel van dat plan is de bouw van HPC-infrastructuur met Europese chips, en dus Rhea1.
De ambitie is in de loop der jaren wel ietwat afgezwakt. Jupiter wordt immers gebouwd met Rhea1-chips en klassieke Amerikaanse CPU’s en accelerators. Die laatste waren wel klaar en leverbaar, dus is een deel van het systeem al online. In 2025 kon Jupiter de exascale-barrière al doorbreken met zijn kernmodule. Dat cluster bestaat uit 6.000 nodes met telkens vier Nvidia GH200 Grace Hopper-superchips.
Jupiter is modulair ontwikkeld, en kan dus uitgebreid worden. Dat zal gebeuren met een tweede cluster, bestaande uit 1.300 nodes met telkens twee Rhea1-processors.
Stap voor stap
Europa komt zo met Rhea1 stapsgewijs dichterbij Europese chiponafhankelijkheid. Om die duurzaam te maken, zullen volgende iteraties van Rhea wel wat sneller van de band moeten rollen. Bovendien is onafhankelijkheid in deze context geen absoluut begrip: de chips rollen in Taiwan bij TSMC van de band, want de EU heeft geen adequate productiefaciliteiten op zijn grondgebied.