De EU verplicht smartphonefabrikanten sinds deze zomer om ecologischer om te springen met hun nieuwe toestellen. Naast een ecolabel voor telefoons verscheen er ook een updateverplichting, waardoor toestellen langer meegaan. Alleen blijkt de tekst daarachter niet zo waterdicht.
Verlies nooit de kleine lettertjes uit het oog. De EU lanceerde op 20 juni een reeks Ecodesign-regels voor smartphonefabrikanten. Sindsdien hebben telefoons een ecolabel en moeten fabrikanten zich aan regels houden rond onder andere valbestendigheid, de kwaliteit van de batterij en de beschikbaarheid van reparatie-onderdelen.
5 jaar aan updates
Eén van de belangrijkste verwezenlijkingen van die regelgeving betreft het updatebeleid. Vandaag zorgen te beperkte updates ervoor dat een smartphone aan vervanging toe is, terwijl de hardware eigenlijk nog naar behoren functioneert.
Op zijn eigen website omschrijft Europa de verplichting als volgt: “De ecodesign-regels zullen inhouden: beschikbaarheid van upgrades van het besturingssysteem voor langere perioden (minimaal 5 jaar vanaf de datum waarop de laatste eenheid van een productmodel niet meer op de markt is gebracht).”
lees ook
Wat kan je leren uit de nieuwe EU-labels en regels voor smartphones en tablets?
Dat lijkt duidelijk. Het gros van de fabrikanten heeft de boodschap begrepen. Sinds vorig jaar komen de meeste nieuwe toestellen plots met zes of zeven jaar aan gegarandeerde beveiligingsupdates. Wetende dat die nieuwe toestellen nog in de rekken zouden liggen op het moment dat de Ecodesign-regels van kracht gingen, hebben fabrikanten hun update-beleid aangepast. Zowat ieder toestel krijgt vandaag nog minstens vijf jaar aan updates na het moment van aankoop.
De kleine lettertjes
Behalve Motorola dan, want de juristen van Motorola zijn in de kleine lettertjes gaan lezen. Zij menen daaruit af te leiden dat de EU helemaal geen minimum-ondersteuningsperiode voor updates verplicht, maar enkel eist dat eventuele updates gratis worden aangeboden. Motorola noch enige andere smartphonefabrikant heeft ooit geld gevraagd voor beveiligingsupdates dus dat vereist geen aanpassing van beleid. Intussen zet de fabrikant nieuwe toestellen in de markt die amper vier jaar gegarandeerde beveiligingsupdates zullen krijgen na lancering.
De kleine lettertjes in kwestie vinden we niet op de overzichtspagina van de EU. Dat is een samenvatting en geen rechtsgeldig document. Voor de wettekst moeten we naar Annex 2 verordening 2023/1670 van de commissie, Lot X voor de vrienden. Daar navigeren we naar titel 1.2 subtitel 6 paragraaf a. Wat lezen we:
“Indien zij beveiligingsupdates, corrigerende updates of functionele updates verstrekken, stellen fabrikanten, importeurs of gemachtigde vertegenwoordigers vanaf de datum waarop het product voor het laatst in de handel wordt gebracht tot ten minste vijf jaar na die datum die updates gratis beschikbaar voor alle eenheden van een productmodel met hetzelfde besturingssysteem.”
‘Indien’
Het eerste woord, indien, verzet hier heel wat werk. Er staat niet dat fabrikanten updates moéten aanbieden, enkel dat ze die gratis beschikbaar moeten stellen indien ze updates aanbieden.
Er staat niet dat fabrikanten updates moéten aanbieden.
De rest van de taal is voor interpretatie vatbaar. Je kan bijvoorbeeld lezen dat een fabrikant alle toestellen met een OS (Android) gedurende vijf jaar van updates moet voorzien indien ze in die periode Android-updates aanbieden, en dat de verplichting dus geldt voor alle productmodellen met hetzelfde OS, maar dat is geen sluitende interpretatie. Je kan het artikel net zo goed heel beperkend interpreteren, als gaande over een versie van Android voor één specifiek model.
Waardeloze bepaling
Motorola kiest voor de vrije interpretatie en stelt dat Annex 2 geen gegarandeerde verplichting impliceert om gedurende vijf of zeven jaar updates uit te brengen. Met die interpretatie is de bepaling over updates in feite waardeloos, aangezien ze dan enkel garandeert dat iets gratis blijft dat altijd al gratis was.
In de praktijk lijkt de Lot X / Ecodesign-regelgeving wel een positieve impact te hebben. Sinds de regelgeving is uitgekomen, is de ondersteuningstijd voor smartphones drastisch gestegen. Fabrikanten zoals Samsung en Google pakken bovendien wereldwijd uit met zeven jaar aan updates. Los van de effectieve verplichting in de Europese verordening lijkt er dus wel een verschuiving te hebben plaatsgevonden. Feit blijft wel dat je nog altijd moet controleren wat een fabrikant echt garandeert.