Tot een paar jaar geleden was jong gebruikte hardware in veel organisaties het laatste redmiddel. Een laptop uit de kast voor de stagiair, een tweedehands switch omdat de nieuwe pas over acht weken kwam. Inkoopbeleid was het niet. Dat is aan het veranderen, en niet omdat bedrijven ineens duurzamer denken. De cijfers dwingen het af.
Marktonderzoeker IDC verwachtte in juni 2026 dat de gemiddelde verkoopprijs van pc’s dit jaar met 17 procent stijgt, terwijl het aantal geleverde apparaten met ruim 11 procent daalt. De oorzaak ligt niet bij de pc-fabrikanten. Geheugenproducenten leveren een steeds groter deel van hun capaciteit aan datacenters, waar de vraag naar geheugen voor AI-toepassingen hard is gegroeid. Wat overblijft voor laptops en desktops is duurder. IDC zag op dat moment voor het einde van 2027 geen verlichting, en verwachtte dat de prijzen ook daarna niet terugzakken naar het niveau van 2025.
Tegelijk zat een groot deel van de markt midden in een vervangingsronde. Windows 10 wordt sinds 14 oktober 2025 niet meer ondersteund. Een deel van het bestaande park kon door naar Windows 11, voor de rest gold vervangen of betalen voor extra beveiligingsupdates. Veel organisaties moesten dus juist inkopen in het jaar dat de prijzen omhoog gingen.
Het verschil met vroeger
De reflex is dan om te kijken naar jong gebruikte apparatuur. Wat opvalt is hoe anders dat aanbod is dan tien jaar geleden. Een zakelijke laptop uit de EliteBook-, Latitude- of ThinkPad-lijn van drie jaar oud is geen afdankertje. Het is een apparaat dat is gebouwd voor dagelijks gebruik in een kantooromgeving, dat past op dezelfde dockingstations als de nieuwe modellen uit dezelfde serie, en dat met dezelfde beheertools wordt uitgerold als de rest van je werkplekken.
Dat laatste is het punt dat in de discussie vaak ontbreekt. De kosten van een werkplek zitten allang niet meer alleen in de aanschaf. Inrichten, licenties, beheer, helpdeskvragen, stroom en uiteindelijk het afvoeren lopen door, en die posten zijn grotendeels vergelijkbaar voor een nieuwe en een jong gebruikte laptop uit dezelfde serie. Waar ze kunnen afwijken, is bij garantie, accu en uitval: neem dat mee in je vergelijking. Het grootste verschil zit in de aanschafprijs, en dat maakt de rekensom eenvoudiger dan hij lijkt.
Van incident naar beleid
Waar het misgaat, is dat veel organisaties jong gebruikte hardware per geval afwegen. Dan wordt het alsnog een noodgreep: er is haast, er is budget tekort, en er wordt gekocht wat toevallig op voorraad ligt. Zo ontstaat precies de wildgroei aan modellen waar beheerders een hekel aan hebben.
Beleid ziet er anders uit. Vier keuzes maken het verschil.
De eerste is segmenteren. Niet elke medewerker heeft hetzelfde apparaat nodig. Voor het overgrote deel van de kantoorfuncties is een zakelijke laptop van een paar jaar oud ruim voldoende. Voor de kleine groep die zwaar rekenwerk doet, is nieuw de logische keuze. Die tweedeling scheelt meer dan welke onderhandeling over stuksprijzen ook.
De tweede is standaardiseren. Kies een of twee series en blijf daarbij. Dat levert uitwisselbare docks, voorspelbare onderdelen en een beheeromgeving die niet elk kwartaal een uitzondering krijgt. Bij jong gebruikt is dat zelfs eenvoudiger dan bij nieuw, omdat een serie jarenlang leverbaar blijft terwijl fabrikanten hun nieuwe modellen ieder jaar verversen.
De derde is een ondergrens vastleggen. Werkgeheugen, opslag en vooral de processorgeneratie. Windows 11 stelt eisen aan de processor en aan de aanwezigheid van een beveiligingschip. Voor Intel ligt de praktische ondergrens bij ondersteunde Core-processoren vanaf de achtste generatie, al werkt Microsoft met een lijst van specifieke modellen die je het beste bij de bestelling naloopt. Die ondergrens is het minimum, niet het advies: wie een apparaat vier jaar wil gebruiken, kiest verstandiger een aantal generaties hoger. Leg dat vast in je inkoopvoorwaarden, dan hoeft niemand het per bestelling opnieuw te bedenken.
De vierde is een vervangingsritme afspreken en dat volhouden. Het duurste apparaat is niet de duurste laptop, het is de laptop die je ongepland moet vervangen omdat er niets ligt.
Wat het oplevert naast geld
De milieuwinst wordt vaak als eerste argument genoemd, en dat is jammer, want het is een sterk tweede argument. Fabrikanten publiceren per model wat een apparaat over zijn levensduur aan CO2 veroorzaakt. Dell rekende voor de Latitude 3440 uit dat dat ongeveer 312 kilo CO2-equivalent is bij vier jaar gebruik in Europa, waarvan ruim 83 procent vrijkomt bij de productie en iets meer dan 12 procent tijdens het gebruik.
Die verhouding is het hele verhaal. Het grootste deel van de uitstoot zit al in het apparaat voordat het voor het eerst aangaat. Een bestaande laptop een tweede gebruiksperiode geven vermindert de behoefte aan nieuw geproduceerde apparatuur, en dat weegt zwaarder dan de keuze voor een zuiniger model. Voor organisaties die hun inkoop moeten verantwoorden, is dat een makkelijker te onderbouwen keuze dan een rapportage over energieverbruik.
Wat het niet is
Jong gebruikt is geen antwoord op alles. Wie een apparaat vijf jaar of langer wil gebruiken, wie zware toepassingen draait, of wie een specifieke nieuwe functie nodig heeft, koopt nieuw. En wie kwaliteit niet controleert, koopt problemen: vraag naar de conditie van de accu, naar de garantie, naar wat er gebeurt bij uitval en naar hoe de data van de vorige gebruiker is gewist.
De vraag is dan ook niet of jong gebruikt beter is dan nieuw. De vraag is welk deel van je werkplekken er prima mee uit de voeten kan, en of je dat hebt vastgelegd voordat de volgende vervangingsronde eraan komt. Zolang die keuze per bestelling wordt gemaakt, blijft het een noodgreep. Zodra hij in je inkoopbeleid staat, is het gewoon inkoop.
Dit is een ingezonden bijdrage van Danny Remmerswaal, eigenaar van Hardware Point. Klik hier voor meer informatie over de oplossingen van het bedrijf.