Bij het Vlaams integraal waterbedrijf Farys is de CIO verantwoordelijk voor zowel de IT- als de OT-omgeving. Aandacht voor beveiliging, regelgeving en nu ook soevereiniteit bepalen de richting.
Farys is de organisatie die ervoor zorgt dat er water uit de kraan komt in grote delen van de provincies West- en Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Als beheerder van kritieke infrastructuur spelen IT en beveiliging een kritieke rol in de werking van de organisatie, terwijl ook soevereiniteit alsmaar uitdrukkelijker om de hoek komt loeren. Inge Opreel, sinds 2018 actief bij Farys, heeft als Directiemanager ICT niet alleen de IT-omgeving, maar ook de OT-omgeving onder haar hoede.
ITdaily: Hoe ziet de IT-omgeving waarvoor je verantwoordelijk bent er op dit moment uit?
Inge Opreel: “Het IT-departement Farys verzorgt zowel het operationele beheer van waterinfrastructuur alsook IT-infrastructuur, applicaties, beveiligingsbeheer en warehouses. We steunen sterk op partners en integratoren om dit mee te beheren. Voor de operationele kant werken we nauw samen met Siemens, terwijl HP een belangrijke partner is voor de algemene infrastructuur. Op het vlak van bedrijfssoftware vertrouwen we op SAP, ESRI voor geografische toepassingen en OpenText voor documentbeheer.”
Wat zijn de belangrijkste prioriteiten op dit moment?
Opreel: “Een van de grootste prioriteiten is het investeren in dataproducten en digitale innovatie. We hebben door de jaren heen veel data verzameld en willen die nu optimaal benutten. Tegelijk staan we voor de vervanging of upgraden van belangrijke producten die tegen 2030 ‘end of life’ zijn. Een voorbeeld is de vervanging van de onderhoudsafhandeling in de SAP-omgeving.”
“We zitten ook in volle voorbereiding op de NIS2-certificering. Omdat Farys kritische processen beheert, moesten we al aan de NIS1-wetgeving voldoen. Nu moeten we, als kritische entiteit, bedrijfsbreed voldoen aan de NIS2-wetgeving. In het kader van groeiende nieuwsberichten rond digitale soevereiniteit zijn we hier bezig met een inventaris van applicaties en hun criticiteit en een plan van aanpak op te maken. We vermoeden dat eventuele wetgeving die kan komen, op ons van toepassing zal zijn. Daarom bekijken we welke applicaties kunnen vervangen worden en welke alternatieven ervoor bestaan, en welke data relevant zijn. Dat wordt geen of-of-verhaal, maar ‘en-en’.
Begrijpt de business de IT-uitdagingen voldoende? Zit iedereen binnen de organisatie op dezelfde lijn?
Opreel: “Veel IT-medewerkers komen vanuit een businessachtergrond en hebben vanuit persoonlijke interesse de overstap gemaakt. We zitten regelmatig samen om strategische doelstellingen af te stemmen, welke business- en IT-projecten er zijn en waar we in moeten investeren van aankoop tot beveiliging. Zo komen we tot een gezamenlijke roadmap waar we elkaar in ondersteunen.”
“We vertrekken vanuit strategische doelstellingen om de neuzen in dezelfde richting te krijgen. Een belangrijk focuspunt op dit moment is onze strategie rond AI bepalen, wat wel en niet kan. Het is belangrijk om de vragen die er zijn vanuit de business te beantwoorden.”
Heb je toegang tot voldoende mensen en middelen om al het gevraagde werk tot een goed einde te brengen?
Opreel: “De afgelopen jaren hebben we voldoende externe profielen kunnen aantrekken of intern doorgeschoven. Om grote projecten en piekmomenten te ondersteunen, rekenen we op externe partners, zoals Capgemini voor beveiliging en bedrijfssoftware, en Accenture voor geografische tools. Die samenwerkingen zijn cruciaal, zeker omdat onze infrastructuur grotendeels ondergronds ligt en dus onzichtbaar is.”
“We zijn zowel intern als via partners gegroeid, waardoor we op een brede basis voor capaciteit kunnen terugvallen. Daarnaast werken we samen met andere organisaties binnen de publieke sector, zoals PIDPA en De Watergroep om het platform van de digitale watermeter te beheren en schaalvoordeel te realiseren, maar ook in synergie met andere nutsbedrijven en het Agentschap Wegen en Verkeer om de hinder van openbare werken voor burgers te beperken.”
Zit de toekomst van de IT-omgeving in de cloud, on-premises of in een combinatie?
Opreel: “We werken in een hybride omgeving. Kernapplicaties zoals SAP zitten on-premise. Dat zal zo blijven tot we meer zicht hebben op de ontwikkelingen rond digitale soevereiniteit. We anticiperen op mogelijke wetgeving zodat als die er komt, ons huiswerk alvast gemaakt is. Deze aanpak is ook een nuttige oefening voor NIS2, waar we als kritieke organisatie onder vallen. Het doet ons goed nadenken over waar we onze data zetten.”
“We beschikken ook over een brede cloudomgeving voor ‘niche-activiteiten’. Onze aankoop- en dienstencentrale voor publieke overheden draaien bijvoorbeeld in de cloud, net als standaardprocessen voor bijvoorbeeld recruiting.”
Welke impact zal nakende regelgeving zoals NIS2 op het IT-beleid en je verhouding met de business hebben?
Opreel: “De overgang naar NIS2 is voor waterinfrastructuur minder ingrijpend, omdat we al compliant zijn met NIS1. Met NIS2 moeten we wel nieuwe processen implementeren en iedereen opleiden en trainen. Los van de regelgeving blijven we investeren in beveiliging, dat is niets nieuws. We moeten de levering van drinkwater kunnen garanderen. We beschikken over een eigen SOC en werken samen met Cylab, de beveiligingsunit van de Koninklijke Militaire School.”
We beheren en beveiligen infrastructuur die grotendeels onder de grond zit.
Hoe ga je om met de AI-hype? Hoe wordt AI in de dagelijkse werking geïntegreerd?
Opreel: “Eerst brengen we in kaart wat er binnen de organisatie allemaal onder de noemer ‘AI’ valt. De term gaat heel breed, dus is het van belang om de verschillende types te kunnen benoemen, van deep learning tot generatieve AI. We hebben een ‘innovation board’ opgezet voor hoe we proefprojecten kunnen aanpakken. We willen werknemers betrekken en informeren wat wel en niet kan. Publiek beschikbare AI-tools zijn toegestaan, maar niet voor het verwerken van bedrijfsdata bijvoorbeeld.
“Uit die proof of values moet blijken hoe AI de verdere bedrijfsontwikkeling kan ondersteunen. De eerste bevindingen zijn positief, vooral om het werk van juniors te ondersteunen. Een voorbeeld is een model dat we voor de klantendienst hebben ontwikkeld met Claude om e-mails met complexe informatie te classificeren. Ook voor risicoanalyse zetten we AI in. Met AI kan je snel een aantrekkelijke user interface ontwikkelen om met business aan tafel te zitten en een product sneller in productie te krijgen.”
“Voor de AI-hype hadden we al algoritmen in productie gebracht. De digitale watermeters kunnen klanten proactief verwittigen over abnormale pieken in hun verbruik, die op een lek kunnen wijzen.”
Wat zijn de belangrijkste trends die je opvolgt met oog op de komende jaren?
Opreel: “Digitale soevereiniteit zal een belangrijke trend zijn. De introductie van Anthropic Claude Mythos maakt ook de evoluties in AI en cyberbeveiliging extra interessant om te volgen. Er is een strategische planning opgesteld voor de komende zes jaar, met wat we nu al hebben en wat we in de toekomst moeten hebben.”
“Farys is een organisatie die voortdurend in verandering is. Toen ik startte, waren we met 300 werknemers. Nu tellen we er meer dan duizend en zijn we bredere diensten naast drinkwater gaan leveren. Samenwerken met andere nutsspelers heeft extra synergie en schaalvoordelen met zich meegebracht. We hebben op alle vlakken een goede band met de business en een excellent team dat meegaat in veranderingen en innovatie ondersteunt”.