Een eigen bestandsserver in elkaar steken is technisch niet zo moeilijk. Is het in een zakelijke context ook verstandig, of kies je best voor een afgewerkt toestel?
Wie opslag nodig heeft voor een groeiend team, komt vroeg of laat bij dezelfde vraag uit. Koop je een kant-en-klaar toestel, of zet je zelf een server in elkaar met componenten die je zelf uitkiest?
Voor wie graag sleutelt, is dat laatste een aantrekkelijk vooruitzicht. De onderdelenlijst is vrij samen te stellen, je bent aan geen enkel platform gebonden en met open source software zoals TrueNAS of Proxmox betaal je geen licenties.
Zelfbouw en de aankoopfactuur
Zeker als je de prijs per terabyte naast die van een afgewerkt toestel legt, lijkt de zelfbouwserver de logische keuze. Voor wie wat technisch onderlegd is, lijkt een zelfbouwserver bovendien niet zoveel te verschillen van een zelfbouw-pc. In de context van een éénmansbedrijf of een compacte kmo kan het daarom aantrekkelijk zijn om richting zelfbouw te kijken.
Toch is er een groot verschil tussen een zelfbouw-pc en een zelfbouwserver. Een eigen systeem komt er vooral als winnaar uit wanneer je enkel naar de aankoopfactuur kijkt. Bij een pc is gebruik en onderhoud vervolgens niet zo’n grote uitdaging. Installeer Windows (of Linux), voer automatische updates door, en vervang eventueel een component als er ooit een stuk gaat: meer is er niet aan. Een opslagserver bekijk je toch best anders.
Meer dan de aankoop
Een server zie je best niet als een gewone aankoop, maar eerder als een dienst die je zelf uitbaat. Die dienst wordt bovendien meteen cruciaal voor je onderneming: de server wordt de thuis van je data. Loopt er iets mis, dan stopt de onderneming met functioneren.
Hardware is bijgevolg maar een (klein) deel van het verhaal. Iemand moet het besturingssysteem installeren en configureren, de schijven in een RAID-configuratie zetten, back-ups opzetten en controleren of die back-ups ook effectief terug te zetten zijn. Diezelfde persoon moet updates opvolgen, defecte schijven vervangen en het toestel in het oog houden.
In een kmo of een klein team is die iemand meestal geen voltijdse systeembeheerder, maar jijzelf of je collega die er het meeste van kent. Dat werkt, tot die persoon op vakantie is of van job verandert.
Qnap maakte zelf een kostenanalyse van beide scenario’s en komt tot de vaststelling dat arbeid (en dus niet de hardware) de grootste kostenpost is over de levensduur van een zelfbouwserver. Daar komen nog onderhoud, stroomverbruik en eventuele softwarelicenties bij. De logica erachter is moeilijk te weerleggen: uren die je aan een server besteedt, zijn uren die je niet aan je klanten besteedt. Ze staan alleen op geen enkele factuur.
Beheer zonder IT-afdeling
Het grootste verschil tussen beide aanpakken zit dan ook niet in de hardware, maar in de software die erop draait. Een NAS van Qnap komt met QTS of QuTS hero aan boord: een besturingssysteem met een grafische interface, waarin je opslagpools, gebruikers, rechten en back-uptaken via een browser regelt. Wat op een zelfbouwserver neerkomt op configuratiebestanden en commando’s, gebeurt hier met een paar klikken.
De toepassingen die een bestandsserver bruikbaar maken, zitten er standaard bij. Hybrid Backup Sync 3 is licentievrij en verstuurt back-ups naar een tweede NAS, naar een externe server of naar je favoriete cloudprovider, waarmee een 3-2-1-strategie binnen bereik komt zonder extra software aan te kopen. Snapshots houden vorige versies van je data bij. Bij een zelfbouwserver bouw je die functionaliteit zelf uit, of koop je ze apart.
Qnap zorgt er bovendien voor dat zijn besturingssysteem niet zo complex is. Waar een zelfbouwserver enkel door de techneut van dienst beheerd kan worden, is het een stuk minder moeilijk om een Qnap-NAS te beheren. Dat betekent dat de server beheerd kan worden door meer dan één persoon, of dat de hele IT-infrastructuur niet op de helling staat wanneer de parttime-IT-specialist voor een andere job kiest.
Het verschil is al merkbaar van bij de start. Waar een zelfbouwproject al snel enkele dagen in beslag neemt voor alles staat en getest is, is dat bij een kant-en-klare NAS een kwestie van uren.
Veiligheid als vast onderdeel
Bij opslag is beveiliging geen extra laag maar een basisvoorwaarde, en daar weegt het onderhoud het zwaarst. Een zelfbouwserver beveiligen betekent dat je zelf de security advisories van je besturingssysteem en van elk pakket erop opvolgt, en dat je zelf beslist wanneer je patcht. Dat lukt perfect, zolang iemand er systematisch tijd voor vrijmaakt. In de praktijk is een vergeten of uitgestelde update een van de meest voorkomende oorzaken van een geslaagde aanval.
Een NAS neemt dat werk grotendeels over. Firmware- en security-updates worden automatisch aangeboden en kunnen automatisch geïnstalleerd worden. Qnap engageert zich om het zware werk in jouw plaats te verzetten.
Malware Remover scant bijvoorbeeld het toestel op bekende malware, en het besturingssysteem heeft ingebouwde bescherming zoals tweestapsverificatie, wachtwoordbeleid, IP- en accountbescherming en versleuteling van shared folders.
Wat met ransomware?
Belangrijker nog is wat er gebeurt wanneer het toch misloopt. Ransomware die je bestanden versleutelt, kan de snapshots op een correct geconfigureerde NAS niet aanpassen. Een besmette map terugzetten naar de toestand van een uur eerder is dan een kwestie van minuten in plaats van een herinstallatie. Wie nog een stap verder wil, kan met WORM-volumes bestanden onwijzigbaar maken, of back-ups offline zetten.
Ook een NAS is uiteraard geen onaantastbaar toestel. Netwerkopslag die aan het internet hangt is een aantrekkelijk doelwit, en fabrikanten van NAS-toestellen krijgen hun deel van de kwetsbaarheden. Het verschil is dat de patch er is en automatisch bij je toekomt, in plaats van dat je zelf moet uitzoeken of er iets te patchen valt.
Er is een grens
Zelfbouw blijft verdedigbaar. Wie op zeer grote schaal opslag nodig heeft, een uitzonderlijke workload draait of gewoon graag zelf sleutelt, haalt er wel degelijk voordeel uit. In een homelab is de leercurve zelfs het hele punt. Een zelfstandige die enkel aan zichzelf moet denken en de uitdaging wil aangaan, mag die keuze zelf maken.
Voor een bedrijf waar de opslag simpelweg moet werken, verschuift de balans. Een toestel als de Qnap TVS-h874 illustreert waar dat segment vandaag staat: acht bays voor harde schijven en SSD’s, een Intel Core-processor van de twaalfde generatie, twee M.2-slots voor NVMe-caching, twee PCIe-slots voor snellere netwerkkaarten en QuTS hero met het ZFS-bestandssysteem, dat stille datacorruptie zelf opspoort en herstelt.
De nieuwe TS-x62A is een ander voorbeeld. Deze reeks geeft je twee of vier bays, gecombineerd met een bescheiden processor. Dat is ideaal voor een eenvoudige bestandsserver. Opnieuw is software de troef: QTS 5.2 laat je toe eenvoudig gebruikers te beheren, gedeelde mappen te configureren, back-ups in te stellen en updates door te voeren.
Beide toestellen zijn niet uniek omwille van hun hardware. De zelfbouwer kan ze technisch wel evenaren, maar hij zal er wel een pak avonden aan besteden, en daarna elke maand opnieuw. Uiteindelijk vergelijk je geen twee prijskaartjes, maar twee manieren om je tijd te besteden.
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met onze partner Qnap.