Microsoft investeert in de optimalisatie van Windows 11 onder impuls van de geheugencrisis. Dat levert meetbare resultaten op, zeker op systemen met weinig geheugen.
Noodzaak is de moeder van de uitvinding, en frustratie de moeder van innovatie. Of Microsofts CEO Satya Nadella eerder aanhanger is van Plato dan wel James Dyson, weten we niet, maar het resultaat is hetzelfde. Onder impuls van de RAM-crisis hebben ontwikkelaars de opdracht gekregen de motorkap van Windows 11 te openen en op zoek te gaan naar meer efficiëntie.
8 GB moet vlot voelen
Dat moet vooral systemen met maar 8 GB RAM ten goede komen, want daar is de nood het hoogst. Wie Windows met 8 GB RAM draait, mist zeker tijdens het multitasken een vlotte ervaring. Windows 11 en het door Microsoft gebouwde ecosysteem daarrond is gegroeid zonder beperkingen van RAM in het achterhoofd. 8 GB werd 16 GB en voor high-end-systemen was 32 GB zelfs geen zeldzaamheid meer, tot AI de huidige RAM-crisis ontketende.
Als Microsoft Windows 11 efficiënter kan krijgen op een 8 GB-systeem, heeft dat zowel voordelen voor fabrikanten als voor bestaande gebruikers. Wie een budgetvriendelijke laptop heeft, krijgt vanzelf een vlottere ervaring. Laptopbouwers kunnen dan weer systemen met 8 GB in de markt zetten en zo de kostprijs drukken, zonder dat kopers zich zullen ergeren aan de prestaties.
Eindelijk prioriteit
Dat de ontwikkelaars in Redmond efficiëntie lange tijd niet als prioriteit hebben gezien, mag blijken uit de winsten die ze boeken. De recentste versie van Windows 11 is 20 procent responsiever, en 40 procent sneller bij het multitasken, gemeten door Microsoft zelf op een computer met 8 GB aan RAM.
De verbeteringen komen uit verschillende hoeken. De belangrijkste innovatie heeft te maken met compressie. Windows kan actieve data comprimeren zodat er meer gegevens in het geheugen kunnen blijven. Zo lukt het vandaag om 2 GB meer in RAM te houden dan begin dit jaar. Door data te comprimeren in het geheugen, moet Windows ze niet wegschrijven naar de tragere SSD. Dat is voelbaar wanneer je tijdens het multitasken terugkeert naar een eerder geopend venster.
Efficiëntie in het ecosysteem
Verder wordt Windows eindelijk op zijn plaats gezet. Processen zoals indexatie worden op een laag pitje gezet wanneer je als gebruiker een toepassing opent. Zo krijgt de input van de gebruiker prioriteit over de achtergrondtaken, wat voor een vlottere ervaring moet zorgen. Microsoft wijst erop dat zoiets heel voelbaar zal zijn na een herstart of een update.
Microsoft houdt ervan om gebruikers gevangen te zetten in zijn eigen ecosysteem, en neemt nu de verantwoordelijkheid om dat ecosysteem minder RAM-hongerig te maken. Teams krijgt bijvoorbeeld een efficiëntiemodus die standaard wordt ingeschakeld op 8 GB-computers. Bij een videocall wordt de resolutie aangepast wanneer het systeem al te veel belasting ervaart.
Microsoft telt de geheugenvereisten van Windows 11, de Microsoft 365-apps en Edge samen, en rapporteert dat het geheugengebruik met 900 MB minder aangroeit wanneer je ze gebruikt. Ook externe ontwikkelaars kunnen van de verbeteringen profiteren. Zo zou WhatsApp meer dan tien procent efficiënter worden.
Nieuwste versie
De efficiëntieverbeteringen zijn een mooie incentive voor eigenaars van 8 GB-systemen om te updaten naar de nieuwste versie van Windows 11. De verbeteringen zijn aanwezig vanaf Windows 11 26H2 build 26300.9818. Ga naar Start, typ winver en druk op Enter om een dialoogvenster met je huidige Windows 11-versie te openen.
Microsoft had lange tijd geen reden om naar efficiëntie te kijken. Hogere systeemvereisten waren een goede zaak voor de fabrikanten van Windows-laptops, want motiveerden gebruikers om te upgraden naar een nieuw systeem. Nu die nieuwe systemen onbetaalbaar worden met meer RAM, geldt het omgekeerde. Om fabrikanten te ondersteunen, moet Microsoft 8 GB opnieuw een valabele optie maken. De verbeteringen vandaag zijn dan ook niet het eindpunt.
Toekomstplannen
Microsoft geeft aan dat er nog heel wat efficiëntiewinst geboekt zal worden de komende maanden. Meer geheugencompressie zal daarvoor helpen, maar ook de architectuur van functies en applicaties wordt wat aangepast. Waar mogelijk worden gedeelde componenten maar één keer in het geheugen geladen, terwijl dat nu per toepassing gebeurt.
Applicaties gebouwd op WinUI 3, waaronder Verkenner en Kladblok, worden momenteel herwerkt om sneller te openen en minder geheugen te gebruiken. Ook het werk met ontwikkelaars van externe populaire toepassingen gaat voort.