België wil uitgroeien tot een Europese datacenterhub, maar de netcapaciteit dreigt op te raken. Selectief durven zijn in aan wie je capaciteit toekent, is deel van de oplossing.
De Belgische datacentermarkt staat op een cruciaal kantelpunt. De vraag naar AI en soevereine technologie gaat gepaard met een constante nood aan extra datacentercapaciteit. Maar de vraag is of de energie-infrastructuur dit op termijn kan blijven dragen. Elektriciteitsnetbeheerder Elia waarschuwde recent nog dat het potentiële stroomverbruik door datacenters verachtvoudigd is op enkele jaren tijd. Dit probleem komt overal in Europa de kop op steken.
België heeft als internationale datacenterhub nog niet dezelfde naam en faam als de buurlanden. Patrick van der Wilt, Chief Commercial Officer bij de Europese datacenteroperator Penta Infra, actief in België, en Carole Santens, Managing Director bij sectororganisatie BDIA, vinden dat dit geen nadeel hoeft te zijn. We hebben volgens hen nog de tijd om de juiste keuzes te maken voordat de stroom opraakt.
Wie krijgt stroom?
Dan moet je in de eerste plaats wel knopen doorhakken. Van der Wilt kijkt naar de overheid. “De overheid moet bewuste keuzes maken over wie capaciteit krijgt. Levert één grote campus voor één buitenlandse partij evenveel op als capaciteit voor lokale bedrijven?”, vraagt hij zich af.
Santens kiest voor de diplomatische aanpak. “We vragen niet om datacenters automatisch voorrang te geven bij de toewijzing van netcapaciteit. Maar er moet wel een transparant kader komen. Er worden grote volumes aangevraagd, maar niet elk project is even matuur. Nu wordt capaciteit vastgezet voor projecten die ze nooit opgebruiken. Dat helpt niemand vooruit. Daarom pleiten we voor duidelijke maturiteitscriteria, bijvoorbeeld rond grond, vergunningen, financiering en concrete investeringsbeslissingen, gekoppeld aan duidelijke milestones.”
Volgens Santens vechten datacenters tegen de perceptie. “Datacenters kunnen net een deel van de oplossing zijn. De discussie moet worden verbreed van energieverbruik naar integratie in het energiesysteem. We willen meer AI, meer cloud en meer soevereiniteit, maar we willen er geen ruimte voor maken. Veel mensen denken nog dat digitale diensten in het luchtledige draaien.”
Versnipperd landschap
Dat de stroomkabel moeilijk te ontwarren is, heeft ook met versnippering te maken, erkent Santens. “Fragmentatie zit op verschillende niveaus: vergunningen, economie enz. Het helpt niet dat in België bevoegdheden verspreid zitten over verschillende beleidsniveaus. De sector zelf bestaat uit een brede waaier aan spelers. Dat is een sterkte, maar tegelijk ook een uitdaging als er geen gemeenschappelijke visie is. Het is belangrijk dat we het als sector eens zijn over waar infrastructuur naartoe moet en welke randvoorwaarden daarvoor nodig zijn”.
Een eindeloos debat over definities brengt de sector volgens haar niet verder. “Soevereiniteit kun je op veel manieren interpreteren, maar dat helpt ons niet vooruit. We moeten constructief in dialoog gaan met beleidsmakers en stakeholders. Beslissingen kunnen niet los van elkaar bekeken worden.”
“Die fragmentatie speelt bovendien niet alleen in België. Als digitale soevereiniteit in Europa op 27 verschillende manieren wordt geïnterpreteerd, creëren we nieuwe barrières en bemoeilijken we net de schaalbaarheid die Europese spelers nodig hebben”, voegt Santens toe.
Kiezen is niet verliezen
Welke rol kan België op het Europese datacentertoneel vertolken? Brussel is in vergelijking met de ‘FLAP’-datacenterregio’s (Frankfurt, Londen, Amsterdam en Parijs) eerder laat op de kaart gekomen. Dat kan net een voordeel zijn, nu die steden stilaan digitaal overbevolkt zijn.
“België hoeft geen tweede Amsterdam of Frankfurt te worden. We moeten vooral bepalen welke positie voor ons land strategisch en economisch het meest interessant is”, zegt Santens. “België is een tier 2-land, maar dat hoeft geen nadeel te zijn. We hebben een centrale ligging en een goede industriële basis, en de traditionele regio’s lopen tegen hun grenzen aan. We kunnen leren van hun beslissingen en bepalen welke positie strategisch interessant is voor België. Als energie en ruimte schaars zijn, moeten we durven kijken naar de toegevoegde waarde van projecten, en niet naar speculatieve capaciteit.”
België hoeft niet de grootste datacenterregio van Europa te zijn.
Carole Santens, Managing Director BDIA
Van der Wilt wijst op dezelfde voordelen. “België heeft nog meer fysieke ruimte dan Amsterdam. Er is nog ruimte om bewust te kiezen welke partijen je een plek geeft.” De nabijheid van de Europese instellingen zou daarbij een voorbeeldfunctie moeten hebben, vindt hij. “Practice what you preach. Hyperscalers gaan voor de grootste volumes en de goedkoopste energie. België kan zich beter onderscheiden met kwaliteit en nabijheid. Durf selectief te zijn.”
Geen troostprijs
Hoewel de Europese instellingen naast de deur leven, werd België over het hoofd gezien bij de toewijzing van locaties voor nieuwe Europese AI-fabrieken. Die eer kregen zeven EU-lidstaten toebedeeld: Finland, Duitsland, Griekenland, Italië, Luxemburg, Spanje en Zweden. Ons land werd wel aangeduid als AI Factory Antenna, een coördinatiepunt dat samenwerkt met supercomputers in Finland en Duitsland.
Santens vindt dit geen ‘troostprijs’ voor ons land. “Het betekent absoluut niet dat België de race verloren heeft. Die zal niet beslist worden door één investeringsronde. We staan nog maar aan het begin van meerdere investeringsgolven. Daarom is het noodzaak om de juiste randvoorwaarden te creëren, zodat we die investeringen kunnen binnenhalen.
“AI is een infrastructuurvraag, verweven met cloudcapaciteit, kennis en economie. Daar begint soevereiniteit. Tegelijk raakt de keuze voor AI-modellen steeds sterker verweven met de onderliggende cloud- en compute-infrastructuur, waardoor ook nieuwe technologische afhankelijkheden kunnen ontstaan.”
“Via de AI-antennes maakt België deel uit van een netwerk dat toegang biedt tot supercomputercapaciteit. België hoeft niet de grootste datacenterregio van Europa te zijn, maar moet prioriteit geven aan projecten die de economische en strategische positie versterken”, voegt ze toe.
Soevereiniteit blijft
Soevereiniteit komt uitgebreid aan bod tijdens het gesprek. Blijft soevereiniteit ook hoog op de agenda staan wanneer de VS een andere president krijgt? Van der Wilt verwacht dat de huidige spanningen zullen afnemen, maar dat de les blijft.
“Ik hoop alleszins toch dat het niet alleen om de huidige Amerikaanse regering draait, maar dat het duidelijk is geworden dat we meer zelfredzaamheid moeten tonen in Europa. Dit is een kans om sterker en innovatiever te worden. Hopelijk is het kwartje nu gevallen”, zegt hij.
Santens gaat nog een stap verder. “Soevereiniteit evolueert van een nichethema naar een structurele voorwaarde”, zegt ze. “We zijn begonnen met de vraag waar data staan. Nu gaat het over digitale infrastructuur in zijn geheel.”
Dat betekent niet dat Belgische bedrijven plots alles zelf moeten doen. Een ‘Belgische cloud’ ziet Santens niet meteen gebeuren. “Dat is technologisch en economisch niet interessant. Wel moeten we ervoor zorgen dat we voldoende capaciteit op eigen bodem hebben om workloads hier te hosten wanneer dat nodig is. Europa moet niet alles zelf produceren, maar wel de controle behouden. De essentie is dat je keuzes kan blijven maken.”
Dit is een kans om sterker en innovatiever te worden.
Patrick van der Wilt, Chief Commercial Officer Penta Infra
Deze redactionele bijdrage kwam tot stand in samenwerking met Penta Infra.