Drones en computervirussen vertonen heel wat gelijkenissen, waardoor ervaring in cybersecurity plots relevant wordt in de fysieke wereld. Wat hebben een op afstand bestuurbare bom in Oekraïne en een keylogger in je bedrijfsnetwerk gemeenschappelijk?
De grenzen tussen de fysieke en digitale wereld vervagen. Dat is heel duidelijk op de CyberNova-conferentie in Antwerpen, waar Minister van Defensie Theo Francken hetzelfde podium bestijgt als Miguel De Bruycker van het CCB en Kolonel Gunther Godefridis. Cybersecurity is een zaak die ook defensie aanbelangt. Met de Belgische Cyber Force, waar Godefridis deel van uitmaakt, zet het leger geld en expertise in om de digitale wereld te beveiligen. Is het dan niet logisch dat het omgekeerde ook gebeurt?
Verdediging tegen technologie
Mikko Hyppönen vindt van wel. De Finse computer- en beveiligingsexpert heeft 34 jaar expertise opgebouwd bij WithSecure (vroeger F-Secure), en ontpopte zich in die tijd tot een expert op wereldniveau, alsook graag geziene keynotespreker. In die hoedanigheid treffen we hem in de marge van Cybernova.
Vorig jaar heeft Hyppönen WithSecure echter verlaten. Vandaag is hij Chief Research Officer bij Sensofusion: opnieuw een Fins beveiligingsbedrijf maar dan ééntje dat zich bezighoudt met drones. Dat is een verrassende carrièrewending voor een man die er prat op gaat altijd een (geïnfecteerde) diskette op zak te hebben, al vindt Hyppönen zelf van niet.
Ik heb me mijn hele leven lang technologische aanvallen bevochten.
Mikko Hyppönen, CRO Sensofusion
“Ik heb me mijn hele leven lang technologische aanvallen bevochten”, legt hij uit. “Om aanvallen te bestrijden, moet je ze detecteren en vervolgens ontdekken hoe ze werken. In de wereld van cyberdreigingen en malware moet je detecteren wat de vijand wil verbergen.”
Verzamelen, analyseren en beveiligen
Dat betekent concreet dat beveiligingsonderzoekers zoals Hyppönen malafide uitvoerbare bestanden verzamelen. Die analyseren ze vervolgens, om te zien hoe ze werken. Op basis van die kennis is het mogelijk om virusdefinities op te stellen. Dat zijn indicatoren waarmee een malafide bestand herkend wordt.
Die virusdefinities worden vervolgens uitgerold naar antivirussoftware, die op zijn beurt systemen veilig houdt. Onderzoekers ontdekken ook algemene principes die aanvallers misbruiken, en proberen daar beveiligingsmechanismen voor te ontwikkelen. Aanvallers zitten op hun beurt niet stil: ze vermommen hun kwaadaardige bestanden zo creatief mogelijk, om maar te voorkomen dat antivirussoftware ze herkent en tegenhoudt.
Verzamelen, analyseren en jammen
“Wanneer het om drones gaat, is de aanpak niet zo verschillend”, claimt Hyppönen. “In de digitale wereld verzamelen we exe’s, voor drones verzamelen we radiotraffiek via IQ-sampling.” Dat is een techniek waarbij een radiosignaal heel nauwkeurig wordt opgenomen.
In de digitale wereld verzamelen we exe’s, voor drones verzamelen we radiotraffiek via IQ-sampling.
Mikko Hyppönen, CRO Sensofusion
“Zo proberen we de communicatie tussen piloten en drones op te pikken”, gaat hij verder. “Vervolgens stellen we specifieke en algemene detectieregels op voor die communicatie.” Die detectieregels, analoog aan virusdefinities, worden niet verspreid naar antivirussoftware, maar naar jammers. “We sturen ze wereldwijd uit naar alle gebruikers.”
De jammer vervult de rol van antivirusprogramma, en kan met de recentste informatie de communicatie jammen en zo drones tegenhouden. “En dan herstart het proces”, vervolgt Hyppönen, “en proberen aanvallers zich opnieuw te vermommen, net zoals in de cyberwereld. Veel van wat we geleerd hebben in cybersecurity komt nu van pas voor drones.”
Oorlog in Europa
Hyppönen ziet nog een andere parallel tussen cyberaanvallen en drone-aanvallen. “Beide problemen komen in veel gevallen uit Rusland”, stelt hij cynisch vast.
Detectie, analyse, het opstellen en vervolgens verdelen van verdedigingsregels, en dan opnieuw beginnen: voor cyber- en drone-bescherming verloopt het proces erg gelijkaardig. Dat Hyppönen zichzelf geroepen voelde om na 34 jaar de stap van digitale bescherming naar fysieke verdediging te maken, vindt hij zelf logisch.
“Het is oorlog in Europa”, besluit hij. “Er is een cyber-component, maar als iets de oorlog echt definieert, dan is het wel het gebruik van drones. Dat geldt niet alleen in Oekraïne, maar ook in Iran. Daarom zie ik het als mijn plicht om er iets aan te doen. In de oorlog tussen machines en mensen wil ik aan de kant van de mensen staan.”